Татарские народные рецепты

Татарская кухня — рецепты национальных традиционных блюд с фото, секреты их приготовления, а также особенности данного вида кухни

Татарская кухня под собой подразумевает не просто банальный перечень блюд, готовили который испокон веков, а настоящий клад культуры татар, ведь до наших дней она дошла до нас практически в неизменном виде. Кулинария этого восточного народа подвергалась на протяжении всей истории своего существования влиянию многих народностей: арабов, китайцев, узбеков, туркменов, казахов и в чем-то даже русских. Однако, несмотря на это, татарская национальная кухня смогла сохранить свою самобытность.

Чем же выделяется татарская кухня на фоне остальных кухонь мира? Ответ довольно прост. Все дело в том, что татары в большинстве своем исповедуют ислам, а значит, для них запретным является употребление в пищу свинины, некоторой дичи (например, соколов и лебедей), а также алкоголя. Однако это нисколько  не обеднило татарскую кулинарию!

    Юфахаш (Это очень маленькие пельмени, которые отваривают и подают к столу вместе с бульоном, таким образом, это кушанье может быть отнесено к категории и первых, и вторых блюд. Что касается размера пельмешек, то он действительно очень мал, ведь на обыкновенной столовой ложке их должно поместиться около полутора десятков.); Плов (это восточное блюдо готовят и татары, однако не добавляют к нему ни нут, ни сухофрукты); Азу (это баранина тушеная с овощами или попросту мясное рагу); Чебуреки (мясные пирожки, обжаренные в большом количестве растительного масла); Янтык (тоже самое, что и чебурек, только этот пирожок обжаривается на сухой сковороде); Кыстыбый (обжаренная лепешка с начинкой из картофеля, рагу или какой-либо каши); Кубете (закрытый пирог с начинкой из картофеля, лука и баранины, которую от души сдабривают пряностями); Балиш (пирог на бездрожжевом тесте с начинкой из баранины); Губадия (это многослойный пирог, который может быть и сладким, и не сладким; во втором случае он состоит из мясного фарша, корта, отварного риса и яиц); Самса (пирожки с бараниной и курдючным салом, а также довольно большим количеством специй); Эчпочмак (дрожжевые или пресные пирожки с картофельно-мясной начинкой); Беляши (мясные пирожки на дрожжевом тесте, обжаренные в масле); Шашлык; Люля-кебаб.

    Как видим, выпечка в рационе татар занимает центральное место. Кроме того мы бы хотели отметить, что распространены и гарниры, которые чаще всего готовят из всевозможных круп и бобовых. Также большой любовью пользуются салаты, которые, впрочем, Вы, скорее всего не увидите в меню ресторана национальной кухни, потому что, как правило, блюда это домашние.

    Кстати, характерной особенностью национальной кухни татарского народа является неизменное использование большого количества животного жира в приготовлении блюд. Этот «кулинарный секрет» делает их весьма и весьма вкусными. О сытности таких кушаний и говорить не приходится!

    Рецепты приготовления традиционных татарских блюд не так уж и сложны, хотя, конечно, имеют свои секреты. О них мы и поведаем Вам на страницах этого раздела. Все рецепты, приведенные здесь, можно смело называть полноценными мастер классами, ведь они не только подробнейшие инструкции в себе содержат, но еще и пошаговые фото. Надеемся, что благодаря ним Вы с легкостью освоите татарскую кухню и порадуете своих близких совершенно непривычными для них кулинарными шедеврами!

    Татарские народные песни

    Среди многонационального населения России татарская культура особенно выделяется. Татарстан стоит на стыке Востока и Запада, вбирая в себя мусульманские традиции и европейский стиль. Коренные татарские народные песни, безусловно, обладают ярким колоритом. Самые известные напевы татар изучаются композиторами и этнографами, это летопись истории народа. Если вы намерены скачать бесплатно татарские песни, то сразу заметите, что они одноголосны, бывают двух видов: короткие (8–7 сложные) или длинные (10–9 сложные).

    Татарские мелодии и народные мотивы на Зайцев.нет

    • песенное переложение стихов-дастанов — напевные, медленные;
    • такмаки — танцевальные, игровые песни, которые часто подхватывает хор;
    • баиты, речитативы и другие характерные мелодии.
    • Слушать онлайн такие песни можно на портале Зайцев.нет, где для вас выложены официальные релизы татарских исполнителей, популярные переложения народных песен, инструментал для пения караоке. «Прекрасная Зейнаб», «Река у высокой горы» и множество других песен уже ждут вас. На сайте представлены качественные mp3 с татарскими песнями без регистрации. Отличные коллекции народных мелодий подойдут для любого душевного времяпрепровождения.

      http://zaycev.net/musicset/tatarfolk.shtml

      Татарская кухня

      Не стоит считать, что кухня кочевых народов — это татарская кухня. Рецепты из мяса готовят из баранины, говядины, конины. Татары издавна выращивают овощи и злаковые, татарская национальная кухня широко их использует. Для татарской кухни характерны каши, блюда из картофеля. Блюда татарской кухни жирные, часто используют топлёное масло. Также много изделий из теста содержит татарская кухня. Кыстыбый — одно из них, это пресная лепешка с картофельной или другой начинкой. Этим блюдом славится татарская кухня, выпечка вообще очень разнообразна. Тесто в татарской кухне готовят как простое, так и сдобное. Рецепты десертов в татарской кухне часто используют мёд, который издавна добывают в Татарстане. Немало рецептов сладостей, ими тоже богата татарская кухня. Чак-чак — традиционный свадебный десерт из обжаренного теста.

      http://www.russianfood.com/recipes/bytype/?fid=177

      Мясо татары любят и используют в рецептах приготовления многих блюд. Наиболее популярным является баранина, затем идет говядина, конина и курятина. Так, например, просто невозможно представить себе традиционную кухню татарского народа без густого и сытного супа на крутом мясном бульоне. Примером такого блюда можно назвать Шурпу или Лагман, которые Вы увидите как в праздничном, так и в будничном рационе татар.

      Традиционные вторые блюда довольно разнообразны. Среди них можно выделить такие наиболее примечательные кушанья:

    Говоря о татарской кухне нельзя не отметить и большого пристрастия этого народа к молоку и молочным изделиям. Само молоко, как правило, предназначалось детям, а взрослые изготавливали всевозможные кисломолочные продукты: айран, катык, эремчек (творог), корт (татарский сыр) и многие другие.

    Кстати, знаменита татарская кухня более всего своими десертами. Пожалуй, не найти такого человека, который бы не слышал о таком блюде, как «Чак Чак». Представляет оно собой шарики или полоски, сделанные из сдобного теста, которые обильно поливают медом. Еще один традиционный для татар десерт – баурсак. Представляет он собой пончики, которые, как правило, подают к чаю.  Еще одним весьма вкусным десертом татарской кухни является Кош теле, что в дословном переводе обозначает язычки птичек. В нашем понимании сие сладкое блюдо представляет не что иное, как Хворост, с которым Вы, наверняка, знакомы.

    И в довершении мы бы хотели обратить Ваше внимание на одну интересную особенность. Кухня крымских татар, а особенно тех, что живут вблизи побережья, несколько отличается от кухни татар степных. Так, например, первые вводят в свой рацион большее количество фруктов и овощей, а вторые чаще лакомятся мясом в разнообразной кулинарной обработке и кисломолочными продуктами. Хотя при этом список традиционных для этого восточного народа блюд практически идентичен, то есть он от той или иной местности проживания татар особых изменений не претерпевает.

    http://xcook.info/tatarskaja-kuhnja

    Татар халык әкиятләре

    Вәли белән Сорыр

    Бер заман саран белән юмарт хезмәт эзләп юлга чыгып китәләр. Юлда бара-бара төш вакыты җитә, болар ашарга утыралар. Саран әйтә юмартка:

    — Вәли, әйдә синең азыкны бергәләп ашыйк әле, синеке беткәч, минекен ашарбыз,— ди.

    Вәли әйтә:

    — Әйе шул, азыкның аерымы юк, әйдә утыр, ашыйк минекен,— ди.

    Вәлинең азыгын ашыйлар да юлланалар. Бара торган юллары да ерак була, Вәлинең бер җомгалык азыгын ике кеше өч көндә ашап та бетерәләр. Дүртенче көн юлда бара-бара Вәлинең бик карыны ача, саран иптәшенә әйтә:

    — Сорыр, әйдә бер тамакланып алыйк,— ди. Сорыр әйтә (саранның исеме Сорыр була):

    — Син акылдан шаштыңмы әллә? Үз азыгыңны ашап бетердең дә инде минекен бетерергә керешәсеңме? — ди.

    Шуннан соң Сорыр шәп кенә утырып, ялгызы гына ашый башлый, ә Вәли авызындагы төкерекләрен йотып карап тора. Сорыр шундый саран була, Вәли карап торса да, оялмый, моңа бер тәгам дә бирми. Сорыр туйгач, тагы юлланалар. Бара-бара кич була. Сорыр тагы ашап, ятып йоклый. Вәли ач карынга ята.

    Икенче көн иртә белән торгач, тагы да юлланалар. Бара торып карын ачыккач, Сорыр тагы да утырып ашый, Вәли шулай ук бернәрсә ашамыйча торып китә. Бара-бара Вәлинең кодрәте бетә. Кодрәте беткәч, ни ашарга белмичә бик талчыгып барганда, очрый моңа бер кырмыска оясы. Шунда ике йөз граммдай кырмыскалар җыйган бодай була. Вәли бодайны күреп бик шатланып әйтте, ди:

    — Менә алла бирде, минем дә тамагым туя бу бодайны ашасам,— дип.

    Кулы белән бодайга тотынганда бер кырмыска телгә килеп:

    — Әй, Вәли юмарт, син бу бодайны ашасаң, берүзең бер-ике сәгатькә тамакланырсың, без фәкыйрь ничә мең кырмысканы бер елга ач калдырасың. Син, Вәли, зинһар, бодайны калдыр, кирәк вакытында без дә ярдәм итәрбез,— ди.

    Вәли бу сүзләрне ишеткәч, юмарт булуына күрә:

    — Дөрес тә инде, мең хайванны ач калдырганчы, берүзем ачтан үлсәм, берни юк,— дип ава-түнә юлына китә.

    Шулай итеп, юлда барганда саран Сорыр Вәлидән ерак алга китә дә, юлдаш кирәккәч, кунарга көтеп тора. Вәли актык хәл* белән килеп егыла. Сорыр тук тамагы белән рәхәтләнеп йоклый. Өченче көн ашамаган Вәли иртә белән Сорырның артыннан бик авыр хәлдә абына-сөртенә бара, үзе күңеленнән кичерә: «Инде нәрсә очраса да, бернәрсәгә дә карамый ашар идем»,— ди.

    Ерак та бармый, бер ялгыз тирәк төбенә туктый. Умарта кортының тавышын ишетеп, тирәктә умарта кортының бер кәрәз балын күрә. Вәли моны күргәч, куанычы эченә сыймый. «Бу бит бал, моны ашасам, бер җомга биеп йөрермен»,— дип кулын суза кәрәзгә. Шул вакыт бер умарта корты аның кулына ябышып:

    — Син нишлисен. Вәли? — ди.—Синең барыр җирең ерак калмады. Менә ерак түгел, тауны үткәч, зур шәһәргә җитәрсез, анда сезгә төрле ашамлыклар булыр. Зинһар, минем балаларымны бер елга ач калдырма, безнең балыбызга тимә,— ди.

    Юмарт булгач, юмарт була инде.

    — Әйе шул, боларны ач иткәнче, озагын чыдаганны әзен чыдармын, калсын инде үзләренә,— дип ашамый китә.

    Шәһәргә җитәр алдыннан бик тә югары тау була. Саран Сорыр тауга туп-туры менеп тә китә, юмарт Вәли ачыгуыннан үрмәләп менә. Тауны төшкәндә Сорыр чабып китә, юмарт Вәли таудан тәгәрәп төшә. Шулай барганда, боларны падишаның коллары күрә. Килеп Вәлидән сорыйлар:

    — Сез нигә болай тәгәрисез? — дип.

    — Йөрергә хәлем юк, азыгым бетте, өч көн ач,— ди бу.

    — Нигә соң алай? — дип сорагач:

    — Юмартлыгымның гаебе,— ди.

    — Ә ул егет нигә шулай чабып бара? — диләр.

    — Аның саранлыгының файдасы, ике кешенең ризыгын ялгыз ашаганга,— ди.

    Коллар падишага килеп әйтәләр;

    — Бу ике адәмнең берсенең тәгәрәп, берсенең чабып төшүенең сәбәбе берсе юмарт, берсе саран булудан икән,— дип.

    Болар килә падиша хозурына хезмәт сорап. Падиша шул вакыт сорый:

    — Кайсыгыз юмарт? — дигәндә, Вәли:

    — Мин булам,— ди.

    — Кайсыгыз саран? — дигәндә, Сорыр:

    Падиша икәвен дә хезмәткә алды да Вәлигә әйтте, ди:

    — Синең айлык хакың бер сум булыр, падиша йортында эшләүчеләргә баш булып, тикшереп торырсың.

    Сорырга әйтте, ди:

    — Синең хакың булыр илле тиен, син дворник булырсың, атлар карарсың, әүлә’ себерерсең, сыерлар эчерерсең.

    Шулай итеп, хезмәт иткән вакытларда көннәр үтә. Со-рырның хезмәте бик каты күбәя, Вәлинең хезмәте көннән-көн җиңеләя. Вәлигә поварлар шәп кенә аш та ашаталар. Сорырга калган аш кына эләгә. Шулай булганнан соң, Сорырның бик ачуы килә Вәлигә.

    — Нинди генә хәйлә белән Вәлине урыныннан чыгары-ем,— дип, көне-төне уйга кала Сорыр.

    Бер дә бер көннәрдә керә падишага, әйтә: — Падиша хәзрәтләре, сез сакалыгызны кырдырырга уйласагыз, бик тә йомшак, әйбәт итеп алучы кеше бар. Вәли миңа мактанды, падишаның сакалын мин кырсам, йоклап кына утырыр иде, ди. Әгәр дә яңагын кисеп куйсам, бүген үк үземнең башымны кисеп атсын,— ди. Падиша әйтә:

    — Анысы бик шәп икән. Минем чәч алучыларым сакалымны кырганда бик рәнҗетәләр. Иртәгәдән башлап Вәли кырыр,— ди.

    Иртә белән падиша Вәлине чакырта, Вәлигә әйтә:

    — Бүген сез минем сакалымны, чәчемне бик шәп итеп кырасыз. Әгәр дә, ачу тотып, әз генә киссәгез, башыгызны балта астына салырмын,— ди.

    Вәли бик куркып, телләре тотлыгып, падишаның аягына егыла:

    — Минем гомеремдә пәке тотканым юк. Мин сезне ялгышлык белән кисәрмен. Сез минем, падиша хәзрәтләре, хәзер үк башымны балта астына салыгыз,— ди.

    Падиша приказ бирә:

    — Юк, Вәли, син юмарт кеше, киен ак халатлар, ал пәке, кыр,— ди.

    Вәли ни күрсен, алай да бәла, болай да бәла. Белгәнен эченнән укып, пәкене тотып, падишаның сакалын кырырга тотына. Шундый яхшы кыра, падиша йоклау гына түгел, төшендә бик зәүкъ-сафалар да курә. Күзен ачып җибәрсә, Вәли күз алдында.

    — Падиша хәзрәтләре, сезне рәнҗетмәдемме? Сакалыгыз, чәчегез кырылды,— ди.

    Падиша сикереп торып:

    — һай, Вәли, әлегә хәтле син кайда йөргәнсең? Ике рәхәтне бергә китердең син миңа: сакал да кырылды, күп зәүкъ-сафалар да күрдем,— ди.

    Шул сәгатьтә сайлап куя моны падиша өч матур кызына әзер аш бирергә, кызлар белән бергә ашарга, падиша формасыннан киендерергә, вәзирләр кебек итеп. Хезмәт хакын ике сум итә. Сорырның моны ишеткәч, йөрәгенә кайгы төшә.

    — Бу хайван аена икешәр сум акча алса, авылның бер бае булып кайтыр, ә мин шундый зур, акыллы башым белән ярлы-ябагай булып кайтырмын. Болай булмас, моңа тагы башка хәйлә табарга кирәк,— ди.

    Падишаның амбарында күп еллар тары белән ярма кушылып яткан була. «Шуны, ди, падишага әйтеп, моның башын кистерергә кирәк»,— ди.

    Иртә белән Сорыр керә падишага рөхсәт сорап.

    — Падиша хәзрәтләре, мин күрәм — сезнең амбарыгызда күп игенегез зая булып ята, әлеге Вәли миңа мактанып куйды: падиша рөхсәт итсә, мин аны бер төндә әрчеп куяр идем шикәр кебек итеп, тарыны ярмадан аерып. Әгәр шуны эшләмәсәм падиша минем исемемне юк итсен, шундук үтерсен, дип мактанды,— ди.

    Шул сәгатьтә үк падиша чакырта Вәлине. Вәлигә шул хезмәтне бер төн эчендә эшләп чыгарга куша. Әгәр дә эш-ләмәсәң, муеныңнан тирәккә асып куярмын, ди.

    Вәлинең, бу сүзне ишеткәч, куркуыннан башыннан төтен чыга. Эченнән генә кичерә: «Инде нишлисең, әҗәл бер, кайчан да үләргә бер»,— дип, разый була эшләргә. Ахшам караңгысы төшкәч, кызлар белән ризалашып:

    — Мин таң атканчы кайтмам,— дип чыгып китә. Вәли амбар янына барып бик моңаеп елый. «Ничек соң

    мин бу хезмәтне үтим? Караңгы төндә бер амбар тары белән ярманы түгел, йөз граммын да аерып булмас бит дип елап утырганда әлеге дә баягы теге кырмыска килеп чыкты.

    — Вәли, егет, нигә кайгырасың? Шундый рәхәт тормыш та сиңа ошамыймы? — дип сорады, ди.

    — Тормышлар бик рәхәт булса да, хезмәтләр бик авыр, кырмыска дус. Менә шул күз алдында торган амбардагы тары белән ярманы мин ничек соң аерыйм? Аерма-сам, падиша мине аскакка аса,— ди бу.

    — һәй, юмарт Вәли,— ди, кырмыска әйтә,— дөньяда иткән яхшылыкларың гомердә дә сине аскакка астырмас. Син үзеңнең юмартлыгың белән безне, ничә мең кырмысканы, коткардың ачлык җәзасыннан. Хәзер син рәхәтләнеп ят та йокла. Иртә белән торып, тары белән ярма арасындагы тузанны себерерсең дә эшең беткән булыр. Мин дөнья йөзендәге кырмыскаларның башы, синең бу амбарың минем кырмыскаларга бер сәгатькә дә җитмәс аерырга,— ди.

    Иртә белән Вәли тора рәхәтләнеп йокысын туйдырып. Торса, ни күзе белән күрсен, амбарның эчендә тары белән ярма аерылып куелган энҗе кебек тезеп.

    Кырмыска башы саубуллашып китә, Вәли себеркене тотып падишадан комиссияне көтә! Падиша килеп керүе белән башыннан акылы китә.

    — Бу Вәли түгел, безгә килгән үзе бер дәүләт икән,— ди.

    Шул сәгать приказ бирә Вәлинең хезмәт хакын аена ун сум итәргә. Ә Сорырга куша амбар тирәсендә бер тузан да калдырмый себерергә. Сорыр моны ишеткәч, башыннан акылы чыгып:

    — Нигә соң мин бу хайванны белмәгән икәнмен? Тагы да бер каты мәсьәлә уйламыйча булмас,— дия дә шул сәгатьтә уйлап та чыгара. Падишага барып әйтә:

    — Падиша хәзрәтләре, менә сезгә тагы да бер яңалык. Вәли миңа мактанды. Мин Вәлигә әйткән идем, ничек бу тарыны аердың дип, Вәли миңа җавап бирде: падиша миңа приказ бирсә, мин аңа балавыздан күпер дә салып бирәм дип. Әгәр шуны эшләмәсәм, падиша инә белән тиремне тунасын дип мактанды,— ди.

    Падиша хәзрәтләре әйтә:

    — Эшләр, эшләр, эшләмәстәй егет түгел. Бик тә шәп булыр миңа балавыз күпереннән генә йөрергә,— ди.

    Шул сәгатендә Вәлине чакырта, әйтә:

    — Син, юмарт Вәли, күп эшләр эшләдең миңа. Инде актык соравым булсын: минем тәхетемнән урам бакчасына хәтле балавыз күпере ясыйсың. Шуны ясасаң, дөнья йөзендә миннән дә кадерле падиша булмас, әгәр дә син, ачу итеп эшләмәсәң, тиреңне инә белән тунатырмын,— ди.

    Шуны әйтеп борыла да китә падиша. Вәлигә әйтә:

    — Эшеңне эшлә,— дип.

    Вәли ахшам җиткәч кызлар белән тагы да ризалаша да:

    — Таң атканчы көтмәгез,— дип чыгып китә.

    Чыгып китеп падишаның урам бакчасы янына утыра. Шунда бик каты кайгыга бата. «Инде миңа бу хезмәткә көмәк’ бирүче булмас, шушы тормышымның азагы булыр, ахры»,— дип елап утырганда, падишаның бакчасыннан умарта корты бызылдап килеп тезенә куна. Телгә килеп, әйтә:

    — Әй юмарт, нигә син кайгырасың? Син дигәндә, дөнья йөзендә булган бар җанвар да көмәк бирергә каршы килмәс. Менә мин умарталарның башы булам. Бездә балдан калган балавызны кая да илтергә юк. Хәзер мин умарталарга кушсам, таң атканчы балавыз күпере кояш кебек ялтырап торыр, ди. Син, иртә белән торып, кулыңа калак-көрәк тотып, сыпыргалап китәрсең, падишаның комиссиясен көтәрсең.,— ди. _

    Иртә белән Вәли йоклап туйгач, ни күрсен, күз дә ачып булмый: кояш кебек ялтырап тора балавыз күпере.

    Вәли калак-көрәк алып сыпырды, ди, комиссия дә янына килеп утырды, ди. Падиша хәйран калып, күпергә менеп әрле-бирле йөрде, ди, Вәлигә рәхмәт укып. Кызлар янында тик кенә рәхәт яшәсен дип, егерме биш сумга хезмәт хакын җиткерде, ди. Ә Сорырга приказ бирде, ди:

    — һәр көн таң атар-атмастан торырга, күпернең тирәсен тузан калдырмый сыпырырга,— дип.

    Вәли кызлар янында бик рәхәт яшәп тора. Торуы белән падишаның бик матур уртанчы сөекле кызын сыпыру уена төшә бу. Вәли белән кыз киңәшкә киләләр, берсе-берсене «җан сөйгәнем» дип сүз бирәләр: бүген төнлә бер-берсенен кулыннан тотышып, Вәлинең авылына, әнисенә табан качарга. Сәгать унике булганчы көтәләр дә халык йоклагач та кул тотҢшып чыгып китәләр болар.

    Иртә белән торып карасалар, ни күрсеннәр: Вәли падишаның кызын алып качкан. Падиша бик ачуланып, Вәлинен кайда качканын сорады, ди. Сорыр бик шатланып:

    — Ул бит күптәнге карак, мин сезгә әйтергә ипсезләнеп йөрдем. Ул качса, без килгән юлдан качкандыр. Аның артыннан җибәрсәң, атлылар хәзер барып җитәрләр, Вәлине тотарлар,— ди.

    Юл күрсәтеп, атлыларны чыгарды, ди, бу. Атлылар юл белән китте, ди.

    Вәли белән кыз качып барганда, артларыннан ятлыларның килүен күргәч, бик курыктылар, ди. Кыз әйтте, ди:

    — Вәли җаным, курыкма, синдә булган һөнәр миндә дә бар,—ди.

    Атлылар килеп җиткәндә, юлда бер тирәк, ул тирәктә булды бер җиләк. Вәли булды, ди, тирәк, кыз булды, ди, җиләк. Атлылар килеп җитеп карасалар, юлда барган кешеләр булмаган икән,күзләренә генә кеше булып күренгән бу тирәк Шуннан борылып кайталар да падишага җавап бирәләр:

    — Юлда һичбер адәм дә күрмәдек,— дил. Шул вакытта падиша Сорыриы чакырта:

    — Син ялган юл күрсәткәнсең, башыңны кисәм,— ди. Сорыр, тез чүгеп, башын иеп, атлылардан сорый:

    — Адәм булмаса, нәрсә булса да күрмәдегезме юлда? — дип.

    Атлылар әйтте, ди:

    — Юлда күрдек бер тирәк, башында үскән бер җиләк,—дип.

    Сорыр әйтте, ди:

    Менә сиңа, падиша, тагы да сезгә ни кирәк. Тап үзе шул Вәли. Шул тирәкне казып китерсәгез, менә сезнең каршыгызда булыр күптәнге калдун Вәли,— ди.

    Атлылар тагын да чаба. Килсәләр, юлдагы тирәк тә юк, җиләк тә юк. Алты көнлек юлны җәяүләгәнче җитәрбез дип, тагы да чабалар. Икенче көнне кич булганда бер зур авылга барып керәләр. Авылда йортлар күп, бер адәм дә юк. Тик мәчет манарасында бер карт азан әйтеп тора. Чәче агарган, сакалы биленә җиткән. Атлылар, сәлам биреп, карттан сорыйлар:

    — Моннан бер егет белән кыз үтмәдеме? — дип. Карт җавап бирә:

    — Мин монда ун ел гыйбадәт кылып азан әйтәм, сез килмәсәгез, сезне дә күрмәгән булыр идем,— ди.

    Шулай дигәч, атлылар кайтып китә, падишага килеп хәбәр итәләр:

    — Тирәк тә юк, җиләк тә юк. Юлда барган адәм дә юк. Тик бер буш авыл күрдек, анда бер карт кына мәчеттә азан әйтеп тора. Ул карттан сорадык, ун ел азан әйтеп торам, сез килмәсәгез, сезне дә күрмәгән булыр идем дип җавап бирде,— ди.

    Шул вакытта ук падиша Сорырга бик каты җәза бир-дертә:

    — Син ялганчы, ялгыш юлдан безне йөртәсең,— дип.

    Ирчә белән торсалар, Вәлидән хәбәр килә:

    — Падиша хәзрәтләре, гафу итегез, кызыгыз бездә,— дип.

    Падиша бу хәбәрне ишеткәч, кызы белән Вәлинең сәламәтлегенә шат булып, Вәли торган авылга сәфәр кылды, ди. Падиша килеп җиткәч, Вәли падишага каршы чыгып, тез чүгеп:

    — Безне гафу итегез, без Мәйсәрә дигән кызың белән бергә юлдаш булдык инде,— дигәч, падиша ризалык бирде, ди.

    Шуннан падиша моңа ярты падишалыгын биреп зур туй ясатты, ди. Ә Сорырны Вәлинең ялчысы итте, ди. Шуның белән әкият тә бетте.

    Карт белән ялкау егет

    Борын заманда ярлы гына бер карт кеше була. Бу картның карчыгыннан башка беркеме дә юк, ди. Язлар үтеп, печәнгә төшәр вакытлар килеп җиткәч, карчыгы әйтә картка:

    — Бар, карт, күрше авылга барып, берәр кеше эзләп кара, печән өстендә үзеңә ярдәмче булыр иде,— ди.

    Карт күрше авылга китә. Йөри торгач, бер яшь кенә егетне очрата бу.

    — Улым, ди, миңа бер ярдәмче кирәк иде, ди, әллә вакытлы гына булса да ялланасыңмы? — ди.

    — Юк, бабай, яллана алмыйм,— ди егет,— минем бик озак киенә торган гадәтем бар,— ди.

    Бабай әйтә:

    — Анысы гына бернәрсә дә түгел, минем үземнең дә су эчеп исерә торган гадәтем бар,— ди.

    — Алай булгач, безнең икебезнең дә шундый гадәтләребез бар икән, ялланам мин сиңа,— ди егет.

    Яллана бу егет. Бабай аны өенә алып кайта. Иртән торып чәй эчәргә утыралар. Бабай тиз генә ашап-эчә дә ишегалдына чыгып, кирәк-яракларын хәзерләп, яңадан егет янына керә. Бу кергәндә, егет бер чабатасын да киеп бетермәгән була әле. Шуннан соң карт:

    — Ярар, улым, мин бара торыйм, син фәлән-фәлән юл белән барсаң, мине табарсың,— ди дә, чалгыларын күтәреп, чыгып та китә.

    Инде килик егеткә. Ул менә кия, ди, чабатасын, менә кия, ди, төш вакыты килеп җитте дигәндә генә, бер чабатасын киеп бетереп, икенчесен кияргә тотынды, ди, бу. Кояш баеп бабай эштән кайтып кергәндә икенче чабатасын киеп кенә бетереп утырадыр иде, ди; кичке ашны ашап бетерү белән, егет тиз генә чишенде дә, ди, яту белән йокыга да китте, ди. Егет йокысына китү белән, карт әйтә карчыгына:

    — Иртәгә мин синнән су сорармын, син: «Су әнә чиләктә, бар да эч», диярсең,— ди.

    Иртә белән болар, йокыдан торып, ашап-эчәләр дә, егет тагын идән уртасына җәелеп утыра чабатасын кияргә. Бабай карчыгына әйтә:

    — Кая, карчык, су бир әле, сусыным басылмады,— ди. Карчыгы әйтә.

    — Су чиләктә, ал да эч,— ди.

    Бабай чиләктән бер чүмеч су ала да эчеп җибәрә. Суны эчеп тә җибәрә, исерә дә башлый. Бабай, бик каты исергән булып, башта стенага барып бәрелә. Шуннан соң мич янына барып, бер бөтен кирпечне ала да егеткә ыргытып җибәрә, тияр-тимәс кенә итеп. Кирпеч стенага барып тия. Егет, бик каты куркып, сикереп тора да ишегалдына йөгереп чыгып китә. Карчык аның артыннан чыга:

    — Улым, нишлисең, кая барасың? — ди.

    — Әй, әби, эш харап,— ди егет,— бабай исерде бит, ул миңа яхшылык күрсәтмәс, өйдә калган сыңар чабатам белән чолгавымны чыгарып кына бирсәнә,— ди.

    — Ашыкма, улым,— ди әби,— бабаң бераз тынычлангач, өйгә кереп, идән уртасына утырып, иркенләп киенерсең әле,— ди.

    — Юк, әби,— ди егет,— зинһар өйдә калган чабатамны чыгарып бирә күр, бабай чыкканчы киенеп куяр идем,— ди.

    Әби егетнең чабаталарын чыгарып бирә. Күп тә үтми, бабай бәрелә-сугыла тышка чыгып килә. Аны күрү белән, егет, чабаталарын тотып, абзарга таба йөгерә дә тиз генә киенеп тә ала. Бабай моны күргәч айный башлый. Болар икәүләп печән чабарга китәләр. Печән чабып кайтып, әйбәтләп ашап-эчеп, йокларга яталар. Икенче көнне егет, идән уртасына утырып, озак-озак итеп киенә башлаган иде, ди, бабайның: «Карчык, су кая, су!» — дип кенә кычкыра башлавы була, егет чабата киндерәсен бәйләми чыга да йөгерә. Кая туры килде, шунда тиз генә киенеп ала да, бабай белән бергәләп китәләр болар. Озак та үтми, бабай егетнең ялкаулыгын ташлатты, ди.

    Йорт тотмас

    Әүвәл заманда, кәҗә команда, саескан сотник, карга үрәтник чагында торганнар икән, ди, бер авылда карт белән карчык. Боларның бердәнбер генә кызлары да бар икән. Картлар үзләре ярлы гына булсалар да чамадан тыш һавалы булганнар. Шунар күрә аларның кызларын әллә ничә урыннан кияүгә сорасалар да, сораучыларның әле бер җиреннән әле икенче җиреннән гаеп тапкан булып, кире кайтарып җибәрәләр икән.

    Шулай итеп еллар узган. Бара-тора кызларын берәү дә сорамас булган. Бик озак көтеп-көтеп тә яучы килмәгәч, ахырда үзләренә чыгарга туры килгән. Үз авылларына, күрше авылларга сүз салганнар, ләкин кияү чыкмаган. Шуннан соң алар ил-күршедән өметләрен өзеп, алтмыш чакрымдагы чит авылга киткәннәр.

    Авылга барып керсәләр, каралтысыз-коймасыз өй буенда сәләмә генә киенгән бер егет утыра. Картлар аның катына барып сорашырга тотынганнар.

    — Нихәл, егет, исәнме?

    — Шөкер, үзегез сау гынамы?

    — Хатының бармы?

    — Юк.

    — Өйләнергә исәбең юкмы соң?

    — Исәп юк түгел.

    — Картлар бер-берсенә карашып куйганнар. Карчык егеттән:

    — Атың ничек соң, углым? — дип сораган.

    — Атым «Йорт тотмас» — дип җавап биргән егет.

    Картлар колактан колакка сөйләшкәннәр дә: «Рәте-чираты да күренми, йорты-җиренең дә юне юк, исеме дә җитмәсә шундый күңелсез икән»,— дип, алга таба киткәннәр.

    Бу егет шушы авылда берьялгызы тора, атасы-анасы юк, үзе бик ялкау, эшлексез нәрсә икән. Аны шул рәтсезлеге, дөнья көтә белмәве өчен авылдашлары «Йорт тотмас» дип йөри торган булганнар, һәммә кеше «Йорт тотмас» та «Йорт тотмас» дип йөргәнгә, аның чын исемен белүче дә юк икән. Бара-тора ул үзенең чын исемен үзе дә оныткан.

    Эшлексез булса да Йорт тотмас үзе хәйләкәр икән. Картларның сөйләшүеннән аларның ни өчен килгәнлекләрен аңлаган да, тиз генә өй артларыннан әйләнеп барып, икенче бер өйнең капкасы төбендә басып тора икән бу. Карт белән карчыкның икесенең дә күзләре начар күргәнгә, аны танымыйча башка егет дип белеп, баягыча сорашырга тотынганнар. Ахырда:

    — Син ни атлы соң үзең? — днп сораганга каршы, ул:

    — Йорт тотмас,— дип җавап биргән.

    Картлар, аның исемен яратмыйча, тагын алга таба атлаганнар. Йорт тотмас тагы әллә кайлардан әйләнеп, икенче капка алдында аларны көтеп торган. Картлар тагын аны танымаганнар. Эш исемгә килеп җиткән.

    — Син ни атлы?

    — Йорт тотмас.

    Картлар аптырашканнар, уйлашканнар-уйлашканнар да: «Бу авылда һәммә халык Йорт тотмас атлыдыр ахыры. Инде бәхетебез шуннандыр»,— дип, кызларын Йорт тотмаска бирергә булганнар.

    Туй үткәч, Йорт тотмасны үзләренә йортка керткәннәр. Картлар йортында тора башлау белән, ул үзенең йорт тот-маслыгын күрсәтергә тотынган.

    Кайнатасы бер көнне аңар ат җигеп урманга утынга барырга кушкан. Йорт тотмас билен буып балтасын кыстырган да урманга киткән. Атны агачка бәйләп куеп, шунда якында гына үскән юан бер наратны бик батырланып кисәргә тотынган. Агач, ауганда ат өстенә килеп төшеп, арбаны да ваткан, атны да үтергән.

    Инде ни эшләргә кирәк? Йорт тотмас бераз башын кашып торганнан соң, кулын селкеп, өйгә кайтып киткән. Кайтып барышлый бер.күл яныннан узганда күрә: күл өстендә үрдәкләр йөзеп йөри. Йорт тотмас: «һич булмаса үрдәк алып кайтырмын»,— дип, балтасын шуларга төзәп ыргыткан икән, үрдәкләр очканнар, балта су төбенә төшеп югалган.

    Йорт тотмас күп уйлап тормыйча, өстен-башын чишенеп ташлап, балтаны эзләргә суга кереп киткән. Күл төбенә чумып бик озак эзләгән, таба алмаган. Кырыйга чыкса, күрә: киемнәре юк, алар урынында җилләр исә. Бу балта эзләп маташканда бер карак килеп аның киемнәрен урлап качкан икән. Йорт тотмаска өйгә ялангач кайтырга туры килгән. Шулай ул атсыз, арбасыз, утынсыз, балтасыз, киемсез, шыр ялангач көе яшеренеп кенә авылга кайткан да шыпырт кына сәндерәгә менеп яткан. Аның кайтканын берәү дә белми калган.

    Менә бер заман каенаталары белән хатыны килеп кергәннәр. Шул көнне икмәк салганнар икән. Хатыны мичтән икмәк алырга тотынган, ипиләрне: «Бусы әтигә, бусы әнигә, бусы үземә, бусы иремә»,— дип, аерып-аерып куя икән. Йорт тотмасның тамагы бик ачкан икән, ул үзенә дигән ипи зур микән дип карар өчен үрелгәндә сәндерәдән егылып төшкән. Ул төшкән турыда ук идәндә дәү бер әрҗә белән каз мамыгы тора икән. Йорт тотмас әрҗәнең эченә үк килеп төшкән. Аның әрҗә эченнән чыгып килгәнен күреп, өйдәге халык һәммәсе җен дип белеп, кычкыра-кычкыра чыгып качкан. Алар артыннан:

    — Мин ул, мин! — дип кычкырып Йорт тотмас та чыгып йөгергән.

    Аның өсте юеш булганга, бөтен тәненә каз мамыгы сырышып, ул мамыктан әвәләгән төсле булган икән. Бер төркем халык җен дип аннан качарга, икенче төркем халык аны тотар өчен артыннан куарга тотынган. Шулай итеп, авыл буенча байтак чапкач, аны тотып алганнар. Йорт тотмас икәнен белгәч, җыелган халык шаркылдашып көләргә тотынган. Ул оялуыннан җир тишегенә керерлек булган.

    Шуннан соң аны өйгә алып кайтып мамыктан әрчегәннәр, киендергәннәр дә, кулына табак биреп, бал алып менәргә базга төшереп җибәргәннәр. Үзенә дигән икмәкне, табакны күтәреп Йорт тотмас базга киткән. Икмәкне бусагага куйган да, үзе баз эченә төшеп, мичкәдән бал агыза башлаган. Шул вакытта гөнаһ шомлыгына каршы бер эт килеп бусага өстендәге икмәкне алып китмәсенме? Моны күреп, Йорт тотмас баздан сикереп чыккан да бал мичкәсенең чемәкәе белән табакны ата-ата этне куарга тотынган. Куа-куа әллә нихәтле җир киткән. Агып калган бал мичкәдә беткәнче аккан, баздагы карны эретеп саз ясаган.

    Өйдәгеләр Йорт тотмасны көткәннәр-көткәннәр дә, ахырда кайнанасы аның артыннан базга киткән. Баскычтан төшкәндә аягы таеп егылган да баз эчендәге баткакка башы белән төшеп баткан. Карчык инде бик бетерешкән, әҗәл бик терәлгән икән, шуннан чыга алмыйча тончыгып җан биргән.

    Йорт тотмас этне куып-куып та икмәкне ала алмый кайтып, баздагы бу хәлне күргәч, куркып, өйгә дә кермичә бу авылдан чыгып качкан.

    Ач эт белән бүре

    Бер Эт картайган. Картайгач, өрмәгәч, аны хуҗасы куалап чыгарган. Бу аптырап кырга чыгып киткән. Мо-ңарга кырда Бүре очраган. Бүре әйткән:

    — Эт дус, син нишләп йөрисен?— дигән.

    — Нишләп йөрим, иям куалап чыгарды. Картайдым, өрә алмыйм. Өч көн бернәрсә дә ашаганым юк,— дигән.

    — Ач булгач, әйдә минем белән, дигән. Мин сине ашамакчы идем, хәзер ашамыйм, жәллим,— дигән.

    Кырда бер ат ялгыз йөри икән. Этне шуның янына ияртеп барган. Бүре барган да атның койрыгына асылынган.

    — Син карап тор,— дигән Эткә.

    Бүре тартып атны тәмам чүмәштергән. Шул чагында Эткә әйткән Бүре:

    — Күзем акайдымы? — дигән.

    Эт Бүре күзенә караган, исе киткән.

    — Күзең акайды,— дигән.

    Шулай дигәч, Бүре атны җибәргән дә, ат чүмәкләп китеп егылган. Шуннан Бүре, атның бугазын чәйнәп, үтергән. Бугазын чәйнәгән дә аның казылык турын аерган:

    — Менә симез төшен көн дә килеп аша, сиңа байтак ка җитәр,— дигән. Үзе киткән.

    Ярар. Эт бер көн килеп ашый, ике көн килеп ашый. Ач Эткә бу ат бер атнага җиткән. Шул атны ашап бетергәч, аңарга бер Эт очраган. Тук Эт:

    — Нихәл, нишләп йөрисең? —дип сораган.

    Килүче Эт әйткән:

    — Мин ач, дигән: Иям ярлы, ашарга бернәрсә дә бирми,— дигән.

    — Ач булсаң, әйдә минем белән,— дигән.

    Бу да, Бүре кебек, ялгыз ат артыннан барган. Эткә әйткән:

    — Сиңа: «Күзем акайдымы?» дип әйтермен. Син карап тор,— дигән.

    Эт китте, ди, ат артыннан, тегесе утырып карап тора. Бу барып асылынды, ди, атның койрыгына. Асылынгач, сорый:

    — Күзем акайдымы?—ди.

    Теге әйтә:

    — Юк әле, акаймады,— ди, дөресен әйтә.

    Ул да булмый, ат таза булган булырга кирәк, Эткә типкән дә Этне әллә кая очырган. Карап торган Эт шунда әйткән:

    — Менә акайды инде күзең,— дигән.

    http://www.kitap.net.ru/skazki22.php

    Маленькие татарские пельмени юфахаш — фото рецепт приготовления

    Описание

    Татарские пельмени юфахаш в Татарстане называются «кияу пельмэне», т. е. «пельмени для жениха», т. к. по традиции их лепит невеста для своего суженого. А «юфахаш» — это крымско-татарское название того же блюда, но переводится оно как «маленькая еда», а потому пельмени юфахаш готовятся для всех.

    Предлагаем и вам попробовать в домашних условиях приготовить юфахаш, тем более, что это несложно, но кропотливо и требует определенной сноровки. Зато, научившись готовить юфахаш по нашему рецепту с фото, вы впоследствии будете лепить только такие мини-пельмени, потому что они красивые и очень вкусные!

    Тесто для юфахаш раскатывается очень тонко и, к сожалению, быстро обветривается. Поэтому, готовя татарские пельмени, работайте с ним по частям: приготовили партию из 10 штук – раскатывайте тесто для следующего десятка и т. д.. Лучше всего лепить юфахаш большой компанией, но и одной хозяйке это вполне по силам.

    http://xcook.info/recipe/malenkie-tatarskie-pelmeni-jufahash.html

    Это интересно:

    • Яйца перепелиные полезные свойства ??????????? ???? ??????????? ???? - ??? ???? ???? ?????????. ????? ?????? ????????????, ???????????? ????????????. ???? ????? ????????? ???????, ???????? ?????? ??????????? ?????. ??? ?????????? ???????, ????? ?? 12 ?. ? ??? ???????? ????? ???????. ??? ??????????? ???????? ???? ????????? […]
    • Ягода рябина полезные свойства и противопоказания Рябина красная - описание полезных свойств ягод; противопоказания к их применению; фото рецепты приготовления лечебных плодов Описание Рябина красная – растение семейства Розовые. Распространена она практически по всей территории в умеренном климатическом поясе. Мелкие плоды, которые в […]
    • Ядовитые растения их лечебные ядовитые свойства Ядовитые растения Прекрасные и опасные - ядовитые комнатные растения. ЯДОВИТЫЕ РАСТЕНИЯ. Собирая в природе растения, следует помнить, что среди них встречаются ядовитые, очень опасные для человека и животных. Многие из них являются сильными лекарствами, но необходимо знать дозировку. […]
    • Ягода бузина лечебные свойства Бузина черная. Лечебные свойства ягод и цветов бузины Sambucus nigra Описание и места произрастания бузины черной Бузина черная – широко известный крупный кустарник с ветвистыми стеблями из семейства жимолостных. Листья бузины крупные, до 30 см длиной, непарноперистые, состоят из 3-7 […]
    • Ягода клюква ее полезные свойства Клюква: полезные свойства растения и противопоказания Среди всех ягод в природе клюква является одной из самых полезных. Она содержит в себе чуть ли половину элементов таблицы Менделеева: йод, марганец, серебро, железо, магний, фосфор. Также она богата содержанием витаминов, таких как […]
    • Шалфей лечебные свойства и противопоказания в гинекологии Применение шалфея в гинекологии Благодаря большому содержанию активных компонентов, фитогормонов и витаминов лечебные свойства этого лекарственного растения известны издавна. Особо широкое применение шалфей нашел в гинекологии. Свойства растения разнообразны, и это обуславливает широкий […]
    • Энциклопедия о народной медицине Энциклопедия народной медицины Народная медицина (нетрадиционная медицина ) – это совокупное понятие, для использования которого нужно применять множество техник и способов народного врачевания. Обычно такой опыт накапливается в результате применения определенных лечебных средств на […]
    • Что такое куркума и лечебное свойство Куркума лечебные свойства Содержание Что такое куркума. Куркума, известная также как турмерик. — это травянистое растение из семейства имбирных. Куркума представляет собой кустарник, высота которого может достигать до 1 метра. Листья растения – крупные, овальные, светло-зеленого […]

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *